TR EN

Linux'te Gezinme ve Dosya Yönetimi

Giriş

Daha önce Linux sistemlerle çalışmadıysanız, işletim sistemini komut satırından yönetme işi size zor gelebilir. Bu derste anlatacağımız temel konularla bu işi kolaylaştırmaya çalışacağız.

Bu ders bir Linux sistemi etkin bir şekilde kullanmanız için bilmeniz gereken herşeyi ele almayacak. Diğer dersleri anlamada ve onlara geçişte bir basamak olacak.

Önşartlar

Bu dersi takip edebilmek için bir Linux sisteme erişiminizin olması gerekir. Komutları yazacağımız komut satırı programı terminalin nasıl çalıştığını bilmeniz gerekir. Bunun için terminal programını anlatan dersi inceleyebilirsiniz.

Bu dersteki tüm komutlar root olmayan (yönetici olmayan) düz bir kullanıcı hesabıyla yazılmıştır. Böyle bir hesabı nasıl oluşturacağınızı, kullandığınız Linux dağıtımının kurulumunu anlatan derslerde bulabilirsiniz.

Derse başlamak için Linux bilgisiyarınıza girin ve terminali çalıştırıp aşağıdakileri uygulayın.

Gezinme ve Keşfetme

Elde etmeniz gereken en önemli beceri dosya sisteminde dolaşıp etrafta neler olduğuna bakmaktır. Bu bölümde bunu yapabilmeniz için gerekli araçlara bakacağız.

Nerede Olduğunuzu "pwd" Komutuyla Öğrenme

Bilgisayara giriş yaptığınızda genellikle kullanıcı hesabının ana klasöründe olursunuz. Ana klasör bir kullanıcının kendi dosyalarını saklaması ve klasörlerini oluşturması için verilen bir klasördür. Dosya sistemi içinde size ayrılmış, istediğinizi yapabileceğiniz bir alandır.

Dosya sistemi içinde size ayrılan ana klasörün neresi olduğunu öğrenmek için pwd (print working directory) komutunu kullanabilirsiniz. Bu komut o anda içinde bulunduğunuz klasörü gösterir.

pwd

Komut şöyle bir çıktı verecektir.

/home/demo

Ana klasör kullanıcıyla aynı adı taşıdığından yukarıdaki çıktı demo kullanıcısının ana klasörünü göstermektedir. Bu klasör /home klasörü içinde yer almaktadır. Bu ifade home klasörünün de en baş klasör olan ve eğik çizgi işareti / ile gösterilen "root" klasör içinde yer aldığını belirtir.

Klasörlerin İçeriğine "ls" Komutuyla Bakma

Hangi klasörün içinde bulunduğunuzu nasıl görüntüleyeceğinizi öğrendiğinize göre klasörün içeriğine nasıl bakacağınıza geçebiliriz.

Şu anda bulunduğunuz ana klasör içinde henüz görecek bir şey olmadığından daha kalabalık bir klasöre geçip ona bakalım. Aşağıdakileri terminalde yazıp klasöre geçin. Ardından pwd komutu ile bu klasöre geçtiğinizi doğrulayın.

cd /usr/share
pwd
/usr/share

Şu anda yeni bir klasörün içindeyiz. İçinde neler olduğuna bakalım. Bunun için ls komutunu kullanalım.

ls
adduser            groff                          pam-configs
applications       grub                           perl
apport             grub-gfxpayload-lists          perl5
apps               hal                            pixmaps
apt                i18n                           pkgconfig
aptitude           icons                          polkit-1
apt-xapian-index   info                           popularity-contest
. . .

Gördüğünüz gibi klasörün içinde pek çok nesne var. Bu komuta bazı bayraklar ekleyerek komutun davranışını değiştirebiliriz. Örneğin, içerik listesini genişletilmiş bir formda görüntülemek için -l bayrağını (uzun çıktı) kullanalım.

ls -l
total 440
drwxr-xr-x   2 root root  4096 Apr 17  2014 adduser
drwxr-xr-x   2 root root  4096 Sep 24 19:11 applications
drwxr-xr-x   6 root root  4096 Oct  9 18:16 apport
drwxr-xr-x   3 root root  4096 Apr 17  2014 apps
drwxr-xr-x   2 root root  4096 Oct  9 18:15 apt
drwxr-xr-x   2 root root  4096 Apr 17  2014 aptitude
drwxr-xr-x   4 root root  4096 Apr 17  2014 apt-xapian-index
drwxr-xr-x   2 root root  4096 Apr 17  2014 awk
. . .

Bir kısmı tuhaf görünse de bu komut bize birçok bilgi verdi. İlk blok dosya türünü ve izinleri gösterir. Bloğun ilk sütunundaki d bu satırdaki bilgilerin bir klasöre ait olduğunu gösterir. Bu sütunda kısa çizgi işareti - olsaydı bu bir dosya demekti.

Boşlukla ayrılan diğer sütunlar katı bağlantı sayısını, sahibini, grup sahibini, dosya boyutunu, son değiştirme tarihini ve dosyaadını gösterir.

Bunlardan bazılarını daha sonra açıklayacağız ancak şimdilik şunu bilin ki bu bilgileri görmek için ls komutunu -l bayrağıyla kullanmalısınız.

Tüm dosyaların listelenmesi için, gizli dosya ve klasörler de dahil olmak üzere, -a bayrağını kullanabilirsiniz. İncelediğimiz /usr/share klasöründe gizli dosya olmadığından ana klasöre geri dönelim ve bu komutu deneyelim. Ana klasöre dönmek için cd komutunu sade haliyle verebilirsiniz.

cd
ls -a
.  ..  .bash_logout  .bashrc  .profile

Görüldüğü gibi üç tane gizli dosya ve iki özel gösterge . ve .. işaretleri yer alıyor. Bu örnekte olduğu gibi ayar dosyalarının gizli dosyalar olarak kaydedildiğini çoğu yerde görebilirsiniz.

Nokta ve iki nokta işaretleri normal birer klasör değil, belli klasörleri ifade eden sembollerdir. Tek nokta geçerli klasörü, iki nokta bunun üst klasörünü gösterir. Bu sembollerin ne kadar yararlı olduğunu ilerleyen bölümlerde göreceksiniz.

Dosya Sisteminde "cd" Komutuyla Gezinme

Önceki bölümde ls komutunun bazı özelliklerini gösterebilmek için iki klasöre gitmiştik. Komuta daha yakından bakalım.

Geriye /usr/share klasörüne gitmek için şunu yazın:

cd /usr/share

Bu örnekte mutlak yol belirtilerek klasör değiştirilmektedir. Linux'te tüm dosya ve klasörler, root

Devamı geliyor...